Schematherapie
Hardnekkige patronen leren begrijpen en veranderen
Soms weet je goed dat een reactie je niet helpt, maar lukt het toch niet om haar te veranderen. Je past je bijvoorbeeld steeds aan, stelt hoge eisen aan jezelf, houdt anderen op afstand of voelt je snel afgewezen.
Schematherapie helpt je begrijpen waar zulke patronen vandaan komen, waardoor ze worden geactiveerd en wat je nodig hebt om er anders mee om te gaan.
Wat is schematherapie?
Schematherapie is een vorm van psychologische behandeling voor hardnekkige emotionele en gedragspatronen. Deze patronen worden binnen schematherapie schema’s genoemd.
Schema’s ontstaan vaak door een combinatie van aanleg, ervaringen en de mate waarin belangrijke emotionele basisbehoeften werden vervuld. Denk aan behoeften aan:
- veiligheid en verbondenheid;
- ruimte om gevoelens en behoeften te uiten;
- autonomie en vertrouwen;
- realistische grenzen;
- spontaniteit en ontspanning.
Een schema bevat overtuigingen, gevoelens, herinneringen en lichamelijke reacties. Het kan bijvoorbeeld maken dat je automatisch verwacht dat anderen je afwijzen, dat je tekortschiet of dat je altijd sterk moet zijn.
Een schema kan lange tijd op de achtergrond blijven en in bepaalde situaties plotseling worden geactiveerd.
Waar kan schematherapie bij helpen?
Schematherapie kan passend zijn wanneer je steeds in vergelijkbare patronen terechtkomt, bijvoorbeeld bij:
- een negatief zelfbeeld;
- sterke zelfkritiek;
- perfectionisme;
- moeite met grenzen aangeven;
- jezelf aanpassen of wegcijferen;
- angst voor afwijzing of verlating;
- moeite met nabijheid en vertrouwen;
- emoties onderdrukken of juist overspoeld raken;
- steeds te veel verantwoordelijkheid dragen;
- terugkerende problemen in relaties of werk;
- patronen die je begrijpt, maar moeilijk kunt doorbreken.
Of schematherapie passend is, hangt af van je klachten, hulpvraag, draagkracht en behandeldoelen.
Hoe werkt schematherapie?
Tijdens de behandeling onderzoek je welke schema’s een rol spelen en hoe je ermee hebt leren omgaan.
Mensen ontwikkelen vaak verschillende manieren om zichzelf tegen pijnlijke gevoelens te beschermen. Je kunt bijvoorbeeld:
- een situatie vermijden;
- jezelf aanpassen en toegeven;
- extra hard werken of controle houden;
- gevoelens wegdrukken;
- jezelf terugtrekken;
- juist fel of aanvallend reageren.
Deze reacties kunnen op korte termijn beschermen, maar op langere termijn klachten of problemen in stand houden.
Binnen schematherapie leer je:
- herkennen wanneer een schema wordt geactiveerd;
- begrijpen welke ervaringen eraan hebben bijgedragen;
- opmerken welke emoties en behoeften eronder liggen;
- automatische beschermingsreacties eerder herkennen;
- oude overtuigingen onderzoeken;
- oefenen met gezondere manieren van reageren;
- beter zorgen voor wat je in het heden nodig hebt.
Werken met verschillende kanten van jezelf
Schematherapie gebruikt naast schema’s ook het begrip modi. Een modus beschrijft de kant van jezelf die op een bepaald moment op de voorgrond staat.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
- je kwetsbaar of onzeker voelt;
- streng en veeleisend tegen jezelf praat;
- afstand neemt en weinig meer voelt;
- boos of impulsief reageert;
- vanuit rust en vertrouwen kunt handelen.
Deze kanten zijn geen afzonderlijke persoonlijkheden. Het zijn herkenbare toestanden waarin je anders voelt, denkt en reageert.
Door modi te leren herkennen, kun je beter begrijpen wat er op een lastig moment gebeurt en welke reactie je dan nodig hebt.
Niet alleen begrijpen, maar ook anders ervaren
Schematherapie bestaat niet alleen uit praten en analyseren. Er kunnen ook ervaringsgerichte oefeningen worden gebruikt.
Je kunt bijvoorbeeld met verbeelding teruggaan naar een situatie waarin een patroon is ontstaan en onderzoeken wat je destijds nodig had. Ook kan met een stoelenoefening worden gewerkt om verschillende kanten van jezelf beter te herkennen en met elkaar in gesprek te brengen.
Het doel is niet om het verleden te veranderen. Je werkt aan de betekenis die een ervaring heeft gekregen en aan de manier waarop die ervaring in het heden doorwerkt.
Schematherapie als onderdeel van je behandeling
Schematherapie kan als belangrijkste behandelmethode worden ingezet. Ook kunnen onderdelen ervan worden gebruikt binnen een behandeling die vooral vanuit een andere methode is opgebouwd.
Een combinatie van methoden is geen doel op zich. Er wordt alleen gecombineerd wanneer duidelijk is waarom dit bij je klachten en behandeldoelen past.
Je hoeft zelf niet te bepalen welke methode je nodig hebt. Tijdens de intake onderzoeken jullie wat er speelt en bespreken jullie welke aanpak passend kan zijn.
Bekijk het overzicht van behandelmethoden
Wat kun je verwachten?
Tijdens de intake worden je klachten, terugkerende patronen, belangrijke ervaringen en behandeldoelen in kaart gebracht. Wanneer schematherapie passend lijkt, onderzoeken jullie welke schema’s en beschermingsreacties een rol spelen.
De behandeling kan bestaan uit gesprekken, registratieopdrachten, gedragsoefeningen en ervaringsgerichte technieken. Je past wat je ontdekt ook toe in situaties buiten de behandelkamer.
Regelmatig bespreken jullie wat je begint te herkennen, wat er verandert en welke patronen nog aandacht vragen. De duur van het traject hangt af van de aard en hardnekkigheid van je klachten en van de doelen waaraan je wilt werken.
Waarom schematherapie bij Praktijk Hertig?
Aandacht voor de oorsprong én het patroon van nu
Weten waar een patroon vandaan komt kan verhelderend zijn, maar is meestal niet voldoende om het te veranderen. Daarom kijken we zowel naar de oorsprong als naar de situaties waarin het patroon nu zichtbaar wordt.
Je leert herkennen wat je voelt, welke overtuiging wordt geraakt, hoe je jezelf beschermt en wat je op zo’n moment eigenlijk nodig hebt. Van daaruit kun je met andere reacties oefenen.
Patronen worden zichtbaar in het ervaren
Onder spanning zijn patronen vaak sneller merkbaar dan tijdens een rustig gesprek. Misschien ga je harder werken, trek je je terug, pas je je aan of merk je je grens pas achteraf.
Waar passend kunnen schema-oefeningen worden aangevuld met lichaamsgericht of ervaringsgericht werken. Ook de boksring kan worden gebruikt om reacties rond spanning, controle, grenzen, vertrouwen en ruimte innemen direct te herkennen en te onderzoeken. Bokservaring is niet nodig.
Veelgestelde vragen over schematherapie
Hoe weet ik of ik schema’s heb?
Iedereen heeft schema’s. Het gaat er niet om of je schema’s hebt, maar of bepaalde schema’s je regelmatig in de weg zitten. Je merkt dat bijvoorbeeld doordat je steeds op dezelfde manier reageert, ook wanneer je verstand zegt dat je het anders zou willen.
Hoe lang duurt schematherapie?
Dat verschilt per persoon. Schematherapie kan korter worden ingezet bij een duidelijk afgebakende hulpvraag, maar bij hardnekkige of langdurige patronen is vaak meer tijd nodig. Tijdens de intake bespreken we wat passend is.
Moet ik tussen de sessies door oefenen?
Graag. Verandering vindt niet alleen plaats tijdens de gesprekken. We kunnen bijvoorbeeld vragen om situaties bij te houden, nieuwe reacties uit te proberen of aandacht te besteden aan bepaalde gevoelens en behoeften.
Kan ik na een paar sessies al verschil merken?
Dat kan. Je kunt bijvoorbeeld sneller herkennen wanneer een oud patroon wordt geactiveerd of beter begrijpen waarom je op een bepaalde manier reageert. Het veranderen van diepgewortelde patronen kost meestal meer tijd en oefening.
Kan schematherapie gecombineerd worden met andere behandelmethoden?
Ja. Bij Praktijk Hertig kijken we niet vanuit één vaste methode naar iedere cliënt. Schematherapie kan bijvoorbeeld worden gecombineerd met EMDR, cognitieve gedragstherapie of lichaamsgerichte therapie wanneer dat aansluit bij jouw hulpvraag.
Hoe weet ik of schematherapie bij mij past?
Dat hoef je niet zelf te bepalen. Tijdens de intake bespreken we waar je tegenaan loopt, welke patronen je herkent en wat je wilt veranderen. Daarna kijken we samen welke behandeling het beste past.
Doe de eerste stap!
Bespreek de mogelijkheden
In een telefonisch gesprek van ongeveer 20 minuten focussen we samen op jouw vraag, situatie en hoe wij je kunnen helpen.
Plan een intake
In een intakegesprek nemen we uitgebreid aandacht voor jouw hulpvraag, krachten en levensgeschiedenis.
Klaar om aan de slag te gaan
Met een helder doel en plan gaan we aan de slag! Dat kan in onze praktijk (inclusief toffe boksring) of online.
Wil je verkennen of ons aanbod bij je past?
Plan zelf online een vrijblijvende telefonische kennismaking van ongeveer twintig minuten. Je kunt kort vertellen wat je zoekt en vragen stellen over onze werkwijze. Samen verkennen we of Praktijk Hertig bij je hulpvraag kan aansluiten.
Wil je liever eerst iets vragen? Stuur ons dan gerust een e-mail.